Psychologia jako nauka posiłkująca historię wojskowości

Psychologia wojskowa

Psychologia wojskowa jest jedną z dziedzin psycho­logii stosowanej dla celów wojska. Najogólniej rzecz biorąc do głównych zagadnień psychologii wojskowej zalicza się: badanie opinii, analizę ideologii przeciwnika, propagandę, selekcję, dobór kadr, szkolenie, dostosowanie sprzętu i badanie stanu moralnego wojska[5].

Termin psychologia wojskowa pojawił się w piśmiennictwie wojskowym i psychologicznym dopiero pod koniec XIX w. Wtedy właśnie w Niemczech, Francji i Rosji opublikowano wiele prac o tematyce psychologiczno – wojskowej.

W okresie I wojny świat krystalizowały kon­cepcje stosowania psychologii w poszczególnych ar­miach. Wynikały one z określonych potrzeb praktycz­nych i zadań związanych z organizacją i formowaniem wojsk. Tą drogą psychologia znalazła uży­tek w wojsku. Szczególna rola przypadła tym jej me­todom, które umożliwiały otrzymywanie szybkich wy­ników, istotnych przy dokonywaniu poborów. Dla potrzeb wojsk lądowych, marynarki, a przede wszystkim lotnictwa chętnym do służby robiło się wiele testów psychologicznych mających sprawdzić czy dana osoba jest odpowiednia do danej funkcji. Badania te, obejmowały przeważnie specjalistów, kierowców, radiotelegrafistów, dalmierzystów[6].

Dziś dla historyka wojskowości badania i wyniki testów psychologicznych są ważnym źródłem informacji. Za ich pomocą poznajemy proces rekrutacji. Ponadto analizując wyniki możemy się dowiedzieć wiele ciekawych rzeczy o ochotnikach do wojska np. o ich dojrzałości psychicznej czy ideałach jakimi się kierowali.

Powstawało również wiele prac o charakte­rze opisowym. Autorami ich byli obserwatorzy życia frontowego m. in. zawodowi psycholodzy, którzy znaleźli się w pierwszej linii frontu jako żołnie­rze, albo osoby specjalnie tam skierowane. Przykładem może być M. Oessoir, autor pracy o życiu okopowym, strachu, odwadze, dyscyplinie, stosunkach między oficerami i żołnierzami (Kriegspsychologische Betrachtungen, 1916)[7]. Książki takie mają olbrzymi wpływ na badania historyczno – wojskowe. Pozwalają nam poznać życie okopowe i jego wpływ na zachowania żołnierzy. Ponadto były one pisane przez specjalistów co znacznie poprawia ich dokładność i przydatność w badaniach historyka.

W niemieckiej armii w okresie międzywojennym psychologię stosowano w badaniach na temat wpływu propagandy na działania żołnierzy. W miarę rosnącej faszyzacji Niemiec działalność ta zatracała rzetelność naukową. Na typologii rasistowskiej oparto psycho­logię dowódcy, mitologizowano człowieka walki, i w tych warunkach oficjalnej mistyfikacji do głosu dochodził obskurantyzm[8]. Dziś dzięki publikacjom „naukowców” niemieckich poznajemy procesy, działania i wpływy propagandy na żołnierzy. Szczególnie pomaga to poznać morale i  możliwości wojskowych w boju.

Jak widać stare opracowania i książki pisane przez psychologów wojskowości mogą być obecnie doskonałym źródłem informacji dla historyka wojskowości. Za ich pomocą poznajemy proces rekrutacji i badania jakie musieli przejść ochotnicy. Ponadto dowiadujemy się, jaki wpływ miało np. życie w okopach na ludzi znajdujących się na linii frontu i pośrednio na ich działania militarne.

Damian S.

Jestem absolwentem studiów historycznych (specjalność nauczycielska i historia wojskowości). Moje ulubione okresy w historii to Polska w okresie międzywojennym, starożytność i średniowiecze.

You may also like...