Psychologia jako nauka posiłkująca historię wojskowości

 Psychologia a wychowanie żołnierzy

Psychologia była i jest wykorzystywana jako dziedzina wspomagającą wychowanie wojskowe. W tym aspekcie łączy się ściśle z  pedagogiką wojskową. Dzięki temu historyk wojskowości może poznać wiele różnorodnych aspektów środowiska wojskowego, badanych z punktu widzenia ich wpływu na żołnierza. Do szczegółowych zadań psychologii w tym zakresie należy między innymi badanie wpływu metod przekonywania, perswazji i przymusu w utrzymaniu karności wojskowej. W ciągu wieków obserwujemy ilościowy wzrost i jakościowe zróżnicowanie kar i nagród, co ma na celu oddziaływanie na różne motywy postępowania ludzi, takie jak chęć sławy, honor, poczucie obowiązku, pobudki materialne itd[17]. Psychologia pozwala odkryć historykowi wpływ kar i nagród w utrzymywaniu dyscypliny wojskowej oraz wartości bojowej żołnierzy.

Jako przykład warto podać krucjaty, które swoją masowość zawdzięczały olbrzymiej religijności ludzi średniowiecza. Już w połowie IX wieku papież Leon IV ogłosił, że każdy, kto umiera w bitwie w obronie Kościoła, otrzyma nagrodę w niebie[18]. Gdy papież Urban II w 1095 roku w Clermont wezwał do odbicia Palestyny z jarzma tureckiego. Hasło to padło na podatny grunt. Nagroda – zbawienie po śmierci zachęcała i mobilizowała w dużym stopniu masy ludzi silnie nasyconych religijnością. Był to jeden z powodów masowości krucjat. Ślepa wiara przyciągała ludzi do udziału w przedsięwzięciu, które było szaleństwem i miało bardzo małe szanse powodzenia. Psychologia pomaga nam zrozumieć działanie nagrody, w tym wypadku zbawienia.

Następnym przykładem wpływu nagród na wojskowość może być insurekcja kościuszkowska. Uniwersał Połaniecki wydany przez Tadeusza Kościuszkę 7 maja 1794 roku dawał dużo praw chłopom. Między innymi formalnie przyznawał ograniczoną wolność osobistą chłopom pańszczyźnianym, obiecywał ulgi w odrabianiu pańszczyzny po powstaniu czy zawieszenie wykonania pańszczyzny chłopom powołanym do wojska. Akt ten sprawił, że chłopi masowo wstępowali do wojska nie tyle po to, aby pomóc powstańcom, co uzyskać korzyści  zawarte w uniwersale. W innych zrywach niepodległościowych Polaków (np. powstanie listopadowe) brakowało takiej motywacji (nagrody) dla chłopów, co odbiło się w olbrzymim stopniu na udziale tej warstwy społecznej w walkach zbrojnych.

Damian S.

Jestem absolwentem studiów historycznych (specjalność nauczycielska i historia wojskowości). Moje ulubione okresy w historii to Polska w okresie międzywojennym, starożytność i średniowiecze.

You may also like...