Stosunki polsko-rosyjskie 1569–1667

Wojna polsko-moskiewska 1609-1619

Zygmunt III też myślał o wojnie i postanowił odzyskać tereny stracone przez jego przodków. W sierpniu 1609 roku Zygmunt III opuścił Wilno i wraz z armią, którą zaciągnął za pieniądze uchwalone przez sejm na wojnę inflancką, skierował się ku Smoleńskowi. Zdobycie tej fortecy, było realizacją oficjalnego celu wojny, ale otwierało możliwość dalszej interwencji w Moskwie. Pierwszy szturm na tą potężną twierdze zakończył się jednak porażką i rozpoczęło się długotrwałe oblężenie.

W tym czasie rozpoczęto rokowania z bojarami, które zakończyły się podpisaniem porozumienia w 1610 roku. Carem Rosji miał zostać królewicz polski Władysław po przyjęciu prawosławia. Był to jednak plan – fantazja.
Wiosną Wasyl przerwał blokadę Moskwy, prowadzoną przez Dymitra II i zorganizował wielką armię około 30-48 tyś. żołnierzy. Wojsko to wysłał na odsiecz Smoleńska. Zygmunt III przeciwko armii carskiej wysłał hetmana Stanisława Żółkiewskiego z około 6,5 tyś. ludzi.

4 lipca 1610 przed świtem armia hetmańska stanęła przed obozem moskiewskim pod Kłuszynem. Żółkiewski kazał podpalić okoliczne wsie i ruszył do natychmiastowego ataku na formujące się szyk wroga. Husaria nacierała 8 razy , utrudniając armii carskiej sformowanie szyków. Bitwa zakończyła się totalną klęską Rosji. Po bitwie Żółkiewski skierował się pod Moskwę. Tymczasem bojarzy zrzucili z tronu Wasyla Szujskiego i utworzyli radę „ siedmiu bojarów”, która przejęła władzę. W sierpniu delegacja bojarów podpisała traktat z hetmanem Żółkiewskim w którym stwierdzono, że carem zostanie Władysław Zygmuntowicz. Układ był podobny do zawartego pod Smoleńskiem w lutym, ale bardziej szczegółowo opisywał zakres władzy Władysława. Zygmunt miał też odstąpić od smoleńska i zaprzestać pretensji do ziem Rosyjskich.

Zygmunt III nie zaakceptował jednak tego układu. Nie chciał zrezygnować z Smoleńska, uważał również, że w państwie moskiewskim powinien nastać pokój wewnętrzny, a kandydatura Władysława powinna być tam powszechnie uznana. Niektórzy historycy uważają, że sam Zygmunt chciał zostać carem, dlatego nie pasował mu ten układ.

W porozumieniu z moskiewskimi zwolennikami Władysława wojska polskie wkroczyły do Moskwy i zajęły Kreml. W grudniu 1610 został zamordowany Samozwaniec II, ale część jego zwolenników uznała za cara jego małoletniego syna. Pod koniec 1610 zaczęło się zbierać w Moskwie tzw. Pierwsze pospolite ruszenie które stawiało sobie za cel wypędzenie wszystkich cudzoziemców z Świętej Rusi. Nie osiągnęło ono jednak swojego celu.

W marcu 1611 w Moskwie wybuchło powstanie antypolskie, które też zostało stłumione przez garnizony polskie. Stało się to kosztem podpalenia przez wojsko polskie miasta, co doprowadziło do poważnych zniszczeń. W czerwcu tego samego roku poddał się Smoleńsk i Zygmunt III wrócił do Polski. Tutaj na sejmie Zygmunt nie dostał poparcia swojej polityki dynastycznej (Władysław – carem) i nakazano mu rokowania w celu odzyskania przez rzeczpospolitą utraconych prowincji.

Tymczasem w państwie moskiewskim wybucha drugie pospolite ruszenie. Pomimo tego Zygmunt III postanawia wraz z Władysławem wyruszyć do Moskwy, po tron carski. W 1612 kapituluje polska załoga na kremlu, a rok później zbiera się w Moskwie sobór ziemski, który wybiera nowego cara Michała Romanowa. Walki Rzeczpospolitej z Moskwą na jakiś czas straciły na intensywności – wojska Rzeczpospolitej zawiązały konfederacje i domagały się wypłacenia zaległego żołdu, a w państwie moskiewskim starano się wypędzić Szwedów. W 1616 się pozwolił na jeszcze jedną wyprawę do Rosji. Choć wojska dowodzone przez hetmana litewskiego Jana Karola Chodkiewicza zostały wsparte przez prawie 20 tyś armie kozacką pod dowództwem hetmana Piotra Konaszewicza Sahajdacznego, nie zdołano zdobyć Moskwy. 11 grudnia 1618 podpisano w Dywilnie rozejm na okres 14,5 roku, na mocy którego Rzeczpospolita odzyskała ziemie smoleńską, siewierską i czernihowską. Kwestię praw Władysława do tronu carskiego pominięto milczeniem. Zygmunt III zrealizował swój plan minimum.

Damian S.

Jestem absolwentem studiów historycznych (specjalność nauczycielska i historia wojskowości). Moje ulubione okresy w historii to Polska w okresie międzywojennym, starożytność i średniowiecze.

You may also like...